H. WULANGAN 7

WULANGAN 7

Mata Pelajaran  : Bahasa Jawa

Kelas/ Semester     : X/ Genap

I. NYEMAK

  1. A. Waosan

Salah satunggal siswa maos, dene sanesipun nyemak!

PRANÅTÅCÅRÅ

Gb. 1: Pranatacara/MC kanthi busana nasional

Anggêr wong biså gunêman nganggo nalar lan båså kang runtút, lumrah bae biså dadi pranåtåcårå/panatacara, sanadyan múng panåtåcårå tataran cêndhek utåwå prasåjå bangêt. Wondene yen kêpengín dadi panåtåcårå sing apík, butúh kabisan sartå katrampilan mligi kang cukúp. Mangkono iku adate ora gampang. Såyå yen nêdyå dadi panåtåcårå síng mumpuni, iyå butúh sarwå-sarwi kabisan, katrampilan, lan kaluwêsan kang mumpuni uga. Isíh ditambah maneh biså njumbúhake wahyaníng mångså kålå, gumêlaríng êmpan papan, åpådene bawaníng kahanan kang trêp nalikå panåtåcårå ngayahi pakaryan. Iku  mêsthi bae butúh tumuruníng kabêgjan lan kanugrahan kang dadi karså sartå kaparêng-E. Tumêkaning dinå iki panåtåcårå thukúl tuwúh ngrêmbåkå ngênút ing jaman kalakone, manút ing papan kadadeyanne, lan miturút ing gunå paedahe. Ånå panåtåcårå kang múng kåyådene panggiyar (penyiar), pamåcå wårå-wårå, pambiwårå (announcer), reporter, pembawa acara, juru imbau, lan sabangsane kuwi.

Adhedhasar istilahe, pranåtåcårå iku pranåtå cårå utåwå panåtå acårå, gamblang sartå tandhese parågå síng tinanggenah nåtå acårå, nglantarake cak lakuníng acårå ing kawigaten tinamtu, kayåtå patemon, pahargyan, lan upåcårå. Kajåbå kang kasebút kuwi ånå panåtåcårå síng makaryå kanthi sinergi karo síng ngayahi babagan perlengkapan, pangrenggå papan, catering, fotografer, pangrenggå busånå, utamane karo warganíng panitya dalah síng amengku gati. Panåtåcårå banjúr kåyådene manager síng ngecakake prinsip management, wiwít melu gawe rancangan, ndhapúk parågå lan ayahan, melu nindakake, sateruse nitipríkså prosese, sartå nimbang nglelimbang asilíng pakaryan. Panåtåcårå síng mumpuni ora múng minångkå manager, ngiras ngirús official, ngregem skenariyo, dadi sutradhara, pengarah acara, apadene biså nindakake ayahan jumbúh ing kawigatene. Wose panåtåcårå tumuli melu dadi tetungguling parågå sing amúrbå amaseså púrwå madyå wasananíng kawigaten, nguwasani event utåwå upåcårå kang ginelar, to master the ceremony, wenang ingaran master of ceremony. Saiki ånå fenomena panåtåcårå ugå jejer entertainer síng nyembadani entertainment bebarengan karo pemain musik, niyågå, penyanyi, pesindhen, dalasan parågå dhagelan.

Panatåcårå dadi profesi angabehi, pakaryan kang nyenengake, kapårå ndemenakake migunani túr ngrejekeni. Panåtåcårå kudu biså nggunakake båså síng apík lan  edi. Nalika ngayahi jejibahan, panåtåcårå ngudi, ngulír pikír, ngikal tembúng ukårå lan båså kang trep bener lan becík, dijumbúhake karo såpå síng pådhå midhangetake, såpå lan åpå síng digunem, dicundhúkake karo panggonan, wektu lan kahanane. Tulådhå, ing madyaníng pårå kawulå mudhå salumrahe, panåtåcårå síng wís unggúl pinunjúl ora muni mangkene : “Nuwún, kaparengnå matúr, tinebihnå ing godhå pangrencånå miwah sapudhendhaning sesiku ingkang sinandhang ing jaman sarwenå. Pårå rawúh ingkang mahambeg berbudi båwå laksånå ing sanggyaníng laksitåtåmå denirå memardi rehíng kayuwanan dalasan pepunton peparingíng gesang deníng Ingkang Amúrbå Amaseså Sesiningrat Pramudita.” Ora.  Kajåba kawrúh dhasar babagan kawrúh umúm, teknologi, filsafat, kapitayan, kagunan båså lan sastrå, perlu lambaran kajiwan (logika, etika, estetika). Seneng gladhen asíh asuh asah karo sesamaníng kadang profesi panåtåcårå. Mugå pådhå biså dadi panåtåcårå síng mumpuni, kanthi bleger jejer, tindak tandúk, sumarambah tandang grayang, karenggep ing saptama iki :

1. Magåtrå: wewujudan, rupå, adi ing sarirå, edi ing busånå, teges luwes sartå pantes.

2. Malaksånå: tindak sapecak, sajangkah, ditåtå runtút, manteb mrabu mrabåwå; boten ingah-ingih saha wigah-wigih.

3. Maswasthå: ngadeg jejeg, boten kendho, boten dhoyong, suku kiwå tengen boten keciyuten boten kamban.

4. Marågå: boten rongeh, boten ndhredheg, gumeter; kapårå anteb anteng, ebahíng badan, sirah, jangga, asta prasåjå, pasemoníng pasuryan nggambar manah.

5. Malaghåwå: trampíl kapårå trengginas; boten remben ngleler; boten angas gas-gasan. Cag-ceg, lancar gancar sembådå ing karyå.

6. Matanggap: tanggap ing swasånå, saged girang gembira, mesem ngguyu marang ingkang antúk kabegjan kanugrahan mirunggan; saged kucem luyu, susah sedhih belasungkåwå marang kang nandhang dhuhkitå.

7. Mawwat: tanggúh, tatag, tanggon prapteng ngendon. Seger saras jiwå rågå ngentasi purwå madyå wusananíng  sedyå, siddhakaryyå.

Panåtåcårå wús dadyå ayahanirå lêladi ing bråyå sêsåmå angrêgêm sartå anindakaké saptåmå blêgêr jêjêr jênêg mrabåwå jajag jumbúh jogíng jiwå rågå tindak tandúk solah båwå anorågå prasåjå sarwa pigunå ngikal ngudhar têmbúng ukårå lan båså kacócógagé karo tataran kang pådhå miyarså iråmå srêg trêp manékå mawarnå mêmbat mêntúl mamêt wardåyå anuju prånå tanpå kuciwå ngadi sarirå ngèdi busånå mangulah êmpan papan mångså kålå anyrambah angukúp anyakúp wahyaníng swasånå anglantar anggancar angróncé sêdyå wigati “angrêgêm sartå anindakaké saptåmå” minångkå gêgêbênganíng pakarti miwah pangudi iku dadi utamaning sêsanti.

(Déníng : Råmå Sudi Yatmana, http://www.ki-demang.com)

  1. B. Gladhen

Kawangsulana pitakenan ing ngandhap punika kanthi jangkep!

  1. Menapa ingkang kawastanan pranatacara punika?
  2. Kaandharna bilih jejering panatacara punika boten namung mahyaaken acara, nanging wonten ayahan sanes ingkang wigatos!
  3. Kadospundi basanipun panatacara punika?
  4. Menapa kemawon sanguning panatacara punika?
  5. Menapa kemawon prinsip saptama punika? Kaandharna tegesipun!
  1. Karingkesa andharan ing nginggil punika mawi basa krama.

II. MICARA SAHA  MAOS

A. Waosan

Kawaosa teks panatacara ing ngandhap punika kanthi 4-W (wicara, wiraga, wirama, lan wirasa) ingkang  sae!

Teks pranatacara ing adicara ‘Pengetan Ambal Warsa’

ADICARA PENGETAN AMBAL WARSA INGKANG KAPING 42

SMA BUANA 17 NGAYOGYAKARTA

Nuwun,

Dhumateng panjenenganipun Kepala Dinas Kabupaten Sleman ingkang satuhu kinurmatan, panjenenganipun pangarsa Yayasan Buana 17 ingkang kinabekten, Kepala Sekolah, bapak/ibu guru, karyawan, saha para lenggah ingkang tansah winantu ing suka basuki.

Keparenga kula mambeng saha nggempil kamardikan panjenengan sadaya, awit kula piniji saking panitya, kinen ngaturaken urut reroncening adicara pengetan ambal warsa ingkang kaping 42 SMA Buana 17 Ngayogyakarta kanthi pandonga pamuji mugi langkung nengenaken mutu, saengga saged mujudaken pawiyatan ingkang asung panyengkuyung tumrap majengipun donyaning pendhidhikan ing negari Indonesia punika.

Para lenggah ingkang bagya mulya,

Minangka purwakaning atur, sumangga kula dherekaken ngaturaken puji syukur wonten ngarsa dalem Gusti Ingkang Maha Agung, karana sih wilasa miwah barokah ingkang rumentah dhumateng panjenengan sadaya dalasan kula, saengga ing kalenggahan punika taksih saged kempal manunggal kanthi pinayungan karaharjan nir ing sambekala. Amin.

Nun inggih para lenggah ingkang sinuba ing pakurmatan, keparenga panatacara murwani lekasing sedya ingkang punika enggal badhe binuka lampahing adicara pengetan ambal warsa ingkang kaping 42 SMA Buana 17 Ngayogyakarta, kanthi ngaturaken reroncening adicara ingkang sampun karantam dening panitya, nun inggih:

Adicara ingkang sepisan nenggih purwaka.

Adicara kaping kalih atur palapuran saking sesepuh panitya ing mangke badhe dipunsalirani dening bapa Drs. Dwija Sudarma.

Adicara ingkang kaping tiga inggih punika tanggap sabda saking Kepala Sekolah SMA Buana 17

Dene adicara salajengipun nenggih Pagelaran Ringgit Purwa ingkang badhe dipuntindakaken dening dhalang Ki Seno Nugraha kanthi mbabar cariyos “Semar mBangun Kayangan”, kapungkasi adicara panutup.

Makaten para tamu saha para lenggah urut reroncening adicara pengetan ambal warsa ingkang kaping 42 SMA Buana 17 Ngayogyakarta, kasuwun wontena suka lilaning penggalih para lenggah tansah hanjenengi ngantos dumugi paripurnaning gati. Nuwun, nuwun matur nuwun

================================================================

Para lenggah ingkang satuhu kinabekten,

Sumangga adicara punika kapurwakan kanthi maos umbul donga miturut kapitadosanipun sowang-sowang. Ndedonga kasumanggakaken…….cekap.

Adicara ingkang kaping kalih nenggih atur palapuran saking sesepuh panitya. Pramila wekdal saha papan kula sumanggaken dhumateng bapa Drs. Dwija Sudarma. Nuwun.

………………………………………………………………………………………………………………………

Tumapak laksitaning adicara candhakipun nenggih tanggap sabda saking Kepala Sekolah SMA Buana 17 Ngayogakarta. Dhumateng bapa Drs. Fauzi Atmaja, M.Pd, kula sumanggaken. Nuwun.

………………………………………………………………………………………………………………………

Ngaturaken agunging panuwun dhumateng Bapa Drs. Fauzi Atmaja, M.Pd ingkang sampun paring tanggap sabda ing pengetan ambal warsa ingkang kaping 42 SMA Buana 17 Ngayogyakarta titi wanci punika.

Para lenggah ingkang satuhu sinudarsana,

Adicara salajengipun nenggih pasugatan pagelaran ringgit purwa ingkang badhe katindakaken dening dhalang Ki Seno Nugraha kanthi mbabar cariyos “Semar mBangun Kayangan”. Pramila dhumateng Ki Dhalang sarombongan, sugeng hangayahi karya, wekdal sacekapipun kula sumanggaken. Wondene dhumateng para lenggah kasuwun kanthi suka lilaning penggalih kersaa hamriksani pasugatan punika ngantos dumugi paripurnaning pagelaran. Nuwun.

………………………………………………………………………………………………………………………

Para lenggah ingkang bagya mulya,

Makaten atur pasugatan ringgit purwa ingkang mbabar cariyos “Semar mBangun Kayangan”, mugya lelampahan ingkang sae ndadosna patuladhan saha lelampahan ingkang nerak angger-angger pranataning gesang ndadosna pepeling tumrap kula lan panjenengan sami, murih saged nebihaken saking tindak angkara budi candhala. Amin.

Kanthi paripurnaning pagelaran punika, mratandhani pungkasaning adicara pengetan ambal warsa ingkang kaping 42 SMA Buana 17 Ngayogyakarta. Pramila kula piniji pinangka pambiwara saha sulih saking kulawarga Buana 17 Ngayogyakarta ngaturaken agunging panuwun saha nyuwun pangaksami mbokbilih kathah bab ingkang boten mranani penggalih panjenengan sedaya. Pungkasaning atur mangga samya asesanti “Suradira Jayaningrat, lebur dening pangastuti”, Jaya-jaya wijayanti, rahayu ingkang pinanggih, widada ingkang jinangka. Nuwun, nuwun matur.

B. Praktik Pranatacara

Para siswa damel kelompok, salajengipun  katindakna simulasi tumapaking  acara pengetan ambal warsa sekolah menika kanthi njangkepi paraganipun (wonten ingkang dados Kepala Sekolah, Ketua panitiya, lsp.).

IV. NYERAT

Gladhen

Kadamela teks panatacara saha sesorah (kelompok), salajengipun kaparagakna ing sangajenging kelas. Dene acaranipun saged milih :

1. Acara Supitan, kanthi paraga:

a. Pranatacara

b. Pambagyaharja

c. Atur saking wakil tamu

d. Tanggap sabda/ular-ular

e. Donga

2. Acara Sripah, kanthi paraga:

a. Pranatacara

b. Pambagyaharja

c. Atur belasungkawa

d. Donga

3. Acara Pahargyan Temanten (resepsi), kanthi paraga:

a. Pranatacara

b. Pambagyaharja

c. Atur pasrah temanten

d. Atur panampi temanten

e. Ular-ular

f. Donga

%d bloggers like this: