F. WULANGAN 6

WULANGAN  6

Mata Pelajaran              : Bahasa Jawa

Kelas/ Semester           : X/ Ganjil

I. NYEMAK

A Waosan “ Pangertosan bab Serat”

Tiyang ingkang nindakaken sambung ginem ( komunikasi) menika saged kanthi cara lisan ugi saged kanthi cara sinerat. Sambung ginem ingkang katindakaken kanthi cara sinerat dipunwastani serat (layang). Ingkang baku, serat minangka srana kangge mahyakaken gagasan utawi pamanggih. Menawi tiyang nembe wawan pangandikan, kedah enget dhumateng sadguna wicara ( sad = enem; guna =  bab, prekawis,  saha wicara: gineman ). Sadguna wicara nggadhahi teges enem prekawis ingkang kedah dipungatosaken menawi nembe gineman kaliyan tiyang sanes. Wondene wujudipun sadguna wicara inggih menika:

  1. Sinten ingkang gineman
  2. Sinten ingkang dipun-ajak gineman
  3. Papan panggenan ingkang dipun-ginakaken kangge gineman
  4. Wekdal saha kawontenan nalika gineman
  5. Piranti ingkang kangge gineman, kadosta: Serat, telepon, lan sanesipun
  6. Ancasipun gineman

Miturut kalungguhanipun, serat saged kaperang dados kalih werni, inggih menika: 1) Serat resmi saha 2) Serat boten resmi. Serat resmi saged kadamel pribadhi ugi saged kadamel dening instasi. Limrahipun serat pribadi menika badhe  ngemot bab-bab ingkang boten wadi. Pramila basanipun ugi katingal gumathok. Suwalikipun, serat boten resmi adatipun kalebet serat wadi. Ingkang damel inggih menika pribadhi , katujokaken dhumateng tiyang sanes. Liripun, basa saha isinipun langkung merdika, ugi boten wonten pathokan ingkang mirunggan.

Miturut wujudipun, serat Jawi kaperang dados:

1. Serta iber-iber ( surat pribadhi )

Serat iber-iber isinipun prekawis pribadhi, ingkang kaandharaken saged menapa kemawon gumantung kabetahanipun ingkang nyerat.

2. Serat Ulem ( surat undhangan )

Serat ulem menika atur dhateng tiyang sanes, supados tiyang ingkang dipunulemi rawuh ing papan lan wekdal ingkang sampun katemtokaken. Umpaminipun ing adicara mantu, syukuran, supitan, tanggap warsa ( ulang taun ) lsp. Basanipun krama. Katata kanthi sae kangge ngaosi tiyang ingkang dipunaturi ulem.

3. Serat Kitir ( telegram )

Serat kitir menika isinipun cekak aos menapa perlunipun lan dipunkintun lumantar pos. Tuladhanipun: telegram, memo.

4. Serat Lelayu

Serat lelayu menika isi kematian utawi caos kabar sedanipun satunggaling priyantun.

5. Serat Prajanjen

Serat prajanjen menika kadamel antawisipun tiyang setunggal lan setunggalipun minangka pikukuh ngkang kedah katindakaken. Menawi wonten ingkang mblenjani utawi wonten ingkang rumaos dipunblenjani saged lapuran pihak ingkang kawogan ( berwajib) kanthi mbetha lan nedahaken serat prajanjen ipun. Prekawisipun saged dipunrampungaken ( diproses) adhedhasar ukum ingkang gumathok. Pramila wonten serat prajanjen sami migunakaken kertas utawi tapak asma ( tiyang ingkang damel ) ing sanginggiling materai. Sebab kertas segel lan materai nggadhahi kekiyatan ukum.

Serat resmi saha serat boten resmi sejatosipun meh sami blegeripun, paling boten serat wau ngemot perangan-perangan kados ta:

  1. Papan saha titimangsa
  2. Satata basa ( ingkang katuju)
  3. Adangiyah ( unggah-ungguhing serat)
  4. Pambuka
  5. Wosipun
  6. Panutup
  7. Paprenahan
  8. Tapak asma
  9. Nama

B. Gladhen

Peranganipun serat ing ngandhap menika kaserata tegesipun, lajeng kadamelna tuladhanipun ing saben perangan!

  1. Papan saha titimangsa
  2. Satata basa ( ingkang katuju)
  3. Adangiyah ( unggah-ungguhing serat)
  4. Pambuka
  5. Wosipun
  6. Panutup
  7. Paprenahan
  8. Tapak asma
  9. Nama

II. MICARA

  1. A. Waosan

Teks aksara jawi ing ngandhap menika ngengingi serat Jawi. Cobi kawaosa kanthi cetha lan trep ing sangajengipun kelas!

Äz[yogk/tsu/ykpi=¿;15;juli;1994;

ktu/pnJen_znNipunHi=k=rmmsZbeaiwiraukrskliyn¿

ai=surk/t.

ÄsertSapzbekTikul,

ÄssmPunNipunHi=k=kf-punik,nuwunWi[yosSipun¿, kulztu/riauniz,sfumugikulai=pmul=znC[lonG|ruai=z[yog-k/t, sertTitipPnNipunBpk¿,smPunÑ|latu/rkenPnJen_znNipunBp[kWf-k/ys,pzg_pmul=znG|ruwau,ktizlSukpipnni=p=glihaipun¿,kullj_fipunTep=zkenKliynPutºputºnipun¿

Äkjwipunik,bpk¿,sanÒ|kÑ|l[sownPmitTnBpkKep_ke/punik,pitefhpiweli=zipunBpkS[asÒ|fmelKr[aosSi=mnhkul.Äkulz[tosDt_k[r[potTnNipunHi=k=[bokHyupunHibu.ÄpºmilnefmemP_sinausup[fosÒ|munTenNsgefVmB|tFmel¿,tumutMnhdt_adiadi.

ÄwsnkulvuwunTmBhai=p[zsÒ|nipunBpkSkliyn¿,

ai=k=putº

:wirsT.

III. MAOS

A. Waosan

Kawaosa tuladha-tuladha serat jawi ing ngandhap menika kanthi premati!

  1. 1. Tuladha serat iber-iber:

Layang ibu marang putrane

Klaten, 10 Mei 2009

Pandongaku marang

anakku Prambudi

Ing Ngayogyakarta

Wiyose Angger, Ibu lan bapak tansah ginanjar wilujeng, pandongaku muga anakku ing kene uga tansah sehat bagas waras lan uga keslametan.

Sarehne wis libur sawetara wektu kowe ora enggal tilik ngomah, kamangka rong minggu maneh kowe libur, mula iku bapak lan adhi-adhimu  ngarep-arep anggonmu bali, lan besuk sawise kowe bali banjur sowan menyang daleme eyang sebab Bapak, Ibu lan adhi-adhimu uga wis padha kangen karo eyang. Kajaba iku, ibu lan bapak paring kiriman dhuwit marang kowe, lantaran rekening tabunganmu. Bisa kanggo nambahi nyukupi sakabehe kabutuhanmu ing paran. Piwelinge bapak lan ibu tansaha ngati-ati lan aja sembrana. Aja lali tansah manembah marang Gusti kang Maha kuwasa supaya diparingi lancar anggonmu ngangsu kawruh.

Wasana Bapak lan Ibu tansah angrerantu tekamu. Dene menawa longgar wektumu, bapak lan ibu mundhut supaya kowe kirim layang ing ngomah sadurunge bali kanggo ngabari bapak lan ibu ing kene, wis angger andum slamet.

Ibumu

ttd

Marmi Sundari

  1. 2. Tuladha serat ulem mantu
Ngayogyakarta, 10 September 2008

Katur dhumateng

Bapak Suwarno

ing Bantul

Kairing Sagunging Pakurmatan,

Nuwun, ingkang sareng serat menika kula nyaosi priksa, mugi Gusti Allah SWT tansah hangganjar kawilujengan ing samudayanipun, kula badhe gadhah khajat hangemah-emahaken anak kula estri nama pun Suwargani Wasiyat ingkang badhe kadhaupaken kaliyan Nak mas Bambang Tejo Arum putra kakungipun Bapak Suharto saking Nyamplung, Ambar Ketawang, Gamping, Sleman, Yogyakarta. Menggah ijab kabulipun badhe kaangkah ing dinten Setu pahing, surya kaping 28 September 2008,  tabuh 09.00 iring kilen.

Ingkang menika, menawi sepen ing sedaya reribet saha dhangan ing penggalih, kepareng kula ngaturi rawuh panjenengan sekaliyan ing pahargyan dhauping pinanganten, benjang:

Dinten             : Minggu Pahing

Surya kaping  : 28 September 2008

Tabuh            : 11.00 iring kilen

Mapan ing  : Mejing wetan Rt 2/ Rw4 Ambar Ketawang, Gamping, Sleman, Ngayogyakarta.

Saperlu hangestreni saha paring donga pangestu dhumateng pinanganten kekalih sumrambah ing sedayanipun.

Mekaten atur kula, awit rawuh saha paring donga pangestunipun Bapak sekaliyan, kula ngaturaken agenging panuwun. Matur nuwun.

Atur taklim kula

Kulawarga Khaeroni.

  1. 3. Tuladha serat kitir
Katur

Mas Sulastiyo

Ing Jakarta

Wiyose, aku ngaturi kabar menawa simbah kakung gerah, saiki lagi mondhok ing RS. Sasrjito. Mula aku sakulawarga nganti-anti rawuh panjenengan. Nuwun.

Ngayogyakarta, 5 Agustus 2008

Ingkang Rayi

Suratinah

4. Tuladha Serat Lelayu

Sleman, 15 Februari 2008

LELAYU

Bismillahirrohmannirrohim

Innalillaahi wa inna ilaihi raaji’uun

Ngaturi priksa, bilih:

Dinten           : Minggu Pon

Tanggal         : 14 Februari 2008

Wanci tabuh  : 21. 00 iring kilen utawi jam 11 dalu

Panjenenganipun Ibu Selo Dimejo sampun kapundhut wangsul, sowan ing pangayunaning Pangeran kanthi kaparingan yuswa 87 taun.

Layon badhe kasarekaken ing sasana laya Klayu ,Ambar Ketawang, Gamping, Sleman; wanci tabuh 13.00 iring kilen.

Mugi sedherek kula sedaya ingkang priksa utawi mireng wontenipun pawartos lelayu menika kersa paring kabar dhumateng sanak kadang lan tangga tepalih. Nuwun.

Ingkang nandhang dukita

Suhardi sakulawarga

5. Tuladha Serat Prajanjen

Sleman, 15 Februari 2008

SERAT PRAJANJEN

Ingkang tapak asma ing ngandhap menika:

Nama          : Suwardiman

Padamelan  : Guru SMA Taruna Maju.

Pidalem ing : Nyamplung Kidul,Ambar Ketawang Gamping

Minangka pihak I

Damel prajanjen kaliyan:

Nama          : Ibu Esawanti

Padamelan  : Karyawan swasta

Pidalem ing : Donoharjo, Ngaglik, Sleman

Minangka pihak II

Pihak I kaliyan pihak II ngawontenaken prajanjen. Wondene isinipun prajanjen inggih menika:

  1. Nalika tanggal 14-2-2008 pihak I nabrak pihak II ing jalan Kaliurang ingkang nyebabaken pihak II nandhang sakit saha kedah mondhok ing griya sakit Sarjito. Pihak I sagah nanggel sedaya beya perawatanipun pihak II.
  2. Dene caranipun mbayar: pihak II mbayar rumiyin dhateng griya sakit Sarjito, lan samangke badhe dipun-gantos beyanipun dening pihak I.
  3. Menawi wonten prekawis ingkang dumados sedangunipun wekdal prajanjen, badhe karampungaken kanthi pasedherekan.

Kula,

Pihak II                                                                                                         Pihak I

Ibu Esawanti                                                                                                Suwardiman

Seksi

Seksi 1                                                                                                          Seksi 2

Drs Susilo D                                                                                                Ayu Wardani, S.Pd

B. Gladhen

Saking tuladha serat Jawi ing nginggil, kawangsulana pitakenan-pitakenan ing ngandhap menika!

  1. Adhedhasar Suraosipun serat iber-iber ing nginggil, kenging menapa bapak saha ibu tansah angrerantu ingkang putra supados enggal-enggal kondur?
  2. Kaserata kanthi jangkep peranganipun serat ulem!
  3. Menapa ancasipun serat ulem kadamel kanthi wujud ingkang sae ugi mawi  rerenggan?
  4. Menapa pawadanipun serat kitir dipunserat kanthi cekak aos lan  menapa perlunipun?
  5. Kaserata kanthi jangkep peranganipun serat lelayu!
  6. Kasebatna titikanipun serat prajanjen!
  7. Menapa ingkang dipunwastani kertas segel?
  8. Menapa ginanipun seksi ing serat prajanjen?
  9. Menapa ingkang kedah dipuntindakaken menawi salah satunggal pihak mblenjani janji?

10.Jaman samenika sampun lumebet ing jaman ingkang sarwi modern ingkang nyebabaken pakembanganipun teknologi majeng sanget. Awit prekawis menika, budaya ngintunaken serat liwat pos ugi langkung kasingkir. Menapa malih nyerat serat  mawi basa Jawi sampun boten pikantuk kawigatosan malih dening masyarakat jawi. Miturut pamanggihipun para siswa kadospundi pamrayoginipun supados masyarakat langkung nggatosaken malih dhateng kabudayan Jawi mliginipun babagan serat Jawi supados boten ical  kalindhes lumampahing jaman?

IV. NYERAT

Gladhen

  1. Kadamela serat iber-iber ( kanthi urutan ingkang jangkep ) katur eyang, bapak, ibu utawi  kangmasmu ngginakaken basa Jawi krama.

2. Kadamela serat ulem ingkang isinipun saged milih andharan menika:

a. Ulem syukuran wisuda

b. Ulem syukuran supitan

c. Ulem tanggap warsa ( ulang tahun)

d. Ulem syukuran kalairan

3. Kadamela serat prajanjen ingkang isinipun:

Prajanjen mbalekake dhuwite Ibu Painem gunggunge Rp. 20.000.000,00 kanthi cicilan kaping 20.

%d bloggers like this: